وزارت علوم، تحقیقات و فناوری — دانشگاه شمال (غیردولتی-غیرانتفاعی)

شیوه‌نامه‌ی اجرایی مقاطع کاردانی و کارشناسی (پیوسته و ناپیوسته)

ویژه‌ی ورودی‌های سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ و بعد از آن · مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۰۷

این شیوه‌نامه چارچوب قانونی تحصیل دانشجویان کاردانی و کارشناسی (پیوسته و ناپیوسته) دانشگاه شمال را، بر اساس مصوبه‌ی شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی وزارت علوم، مشخص می‌کند و شامل ۱ مقدمه، ۲۴ ماده و ۳۶ تبصره است. مواد ۶ تا ۲۲ — که در ادامه با نشان مشخص شده‌اند — پرکاربردترین بخش‌ها برای دانشجویان هستند: سنوات، واحدها، حذف و اضافه، نمرات، مشروطی، مرخصی، تغییر رشته و دانش‌آموختگی.

مواد پرکاربرد برای دانشجویان (۶ تا ۲۲)

ماده ۶ مدت / سنوات مقطع ★ پرکاربرد
  • سنوات مجاز: کاردانی (پیوسته/ناپیوسته) و کارشناسی ناپیوسته = ۴ نیمسال — کارشناسی پیوسته = ۸ نیمسال
  • دانشگاه می‌تواند این سنوات را افزایش دهد: کاردانی/ناپیوسته تا ۱ نیمسال بیشتر، کارشناسی پیوسته تا ۲ نیمسال بیشتر
  • افزایش نیمسال دهم فقط با درخواست دانشجو، بررسی و تایید آموزش و پرداخت شهریه امکان‌پذیر است
  • عدم اتمام دروس تا پایان سقف سنوات (حداکثر ۱۰ نیمسال) به اخراج منجر می‌شود؛ بازگشت فقط از طریق درخواست به شورای بررسی موارد خاص دانشگاه ممکن است
  • حداقل مدت لازم برای دانش‌آموختگی کارشناسی پیوسته: ۶ نیمسال
ماده ۷ واحدهای مقطع کارشناسی پیوسته ★ پرکاربرد
  • حداقل ۱۳۰ واحد طبق برنامه‌ی مصوب؛ سقف واحد بسته به رشته متفاوت است
  • ترتیب دروس و رعایت پیش‌نیازها بر عهده‌ی گروه آموزشی است؛ در آخرین نیمسال منتهی به دانش‌آموختگی، دانشجو از این الزام معاف است
  • اگر دانشجو در درس پیش‌نیاز رد شود، می‌تواند همزمان درس پس‌نیاز را هم اخذ کند؛ در صورت قبولی در پس‌نیاز، آن نمره پذیرفته می‌شود
  • دانشجویی که پیش‌نیاز را مردود شده، موظف است در اولین نیمسالی که آن درس ارائه می‌شود، دوباره اخذ کند
ماده ۸ دروس جبرانی ★ پرکاربرد
  • فقط برای مقطع کارشناسی ناپیوسته؛ با تشخیص گروه آموزشی، حداکثر ۶ واحد
  • فقط نمره‌ی قبولی کافی است؛ نمره در معدل نیمسال و کل محاسبه نمی‌شود
دانش‌آموختگان کاردانی پیوسته (بدون پیش‌دانشگاهی) با معدل زیر ۱۴ که در کارشناسی ناپیوسته رشته‌ی غیرمرتبط پذیرفته شده‌اند، می‌توانند تا ۲۰ واحد جبرانی بگذرانند.
ماده ۹ ثبت‌نام و انتخاب واحد ★ پرکاربرد
  • حداقل ۱۲ واحد و حداکثر ۲۰ واحد در هر نیمسال
  • معدل نیمسال ۱۷ یا بالاتر → امکان اخذ تا ۲۴ واحد در نیمسال بعد، با تایید گروه آموزشی
  • نیمسال آخر با حداکثر ۲۴ واحد باقیمانده → می‌توان صرف‌نظر از مشروطی و معدل (به‌شرط بالای ۱۰) همه را اخذ کرد
  • حداکثر ۲ درس نظری تا سقف ۴ واحد باقیمانده → با تایید گروه، به‌صورت «معرفی به استاد» قابل اخذ است
  • در شرایط خاص (ازدواج، فرزند خردسال، بیماری صعب‌العلاج، قبولی در آزمون استخدامی و مانند آن) با حداکثر ۸ واحد باقیمانده → می‌توان در دوره‌ی تابستان گذراند
نمی‌توان همزمان از بند «نیمسال آخر ۲۴ واحدی» و بند «شرایط خاص تابستان» استفاده کرد. دوره‌ی تابستان جزو نیمسال محسوب نمی‌شود و مشمول مشروطی نیست؛ فقط در معدل کل اثر دارد. اگر واحد باقیمانده به‌دلایل موجه به زیر ۱۲ برسد، نیمسال کامل حساب می‌شود اما در مشروطی/ممتازی اثر ندارد؛ اگر به‌دلایل غیرموجه باشد، تمام واحدها حذف و نیمسال با احتساب سنوات ثبت می‌شود.
ماده ۱۰ حضور و غیاب ★ پرکاربرد
  • حضور در تمام جلسات کلاس‌های حضوری الزامی است
  • غیبت بیش از ۳ از ۱۶ جلسه یا غیبت در جلسه‌ی امتحان پایانی → نمره‌ی آن درس صفر می‌شود
  • اگر غیبت به تشخیص شورای آموزشی موجه باشد، نمره از کارنامه حذف می‌شود، اما آن نیمسال همچنان یک نیمسال کامل در سنوات محسوب می‌شود
ماده ۱۱ حذف و اضافه ★ پرکاربرد

دانشجو می‌تواند در بازه‌ی حذف و اضافه‌ی هر نیمسال، دروس را حذف یا جابه‌جا کند، مشروط بر آنکه واحدهایش از سقف مجاز کمتر یا بیشتر نشود. زمان‌بندی دقیق بر اساس تقویم آموزشی و مصوبات شورای آموزشی دانشگاه اعلام می‌شود.

ماده ۱۲ حذف تک‌درس (در موعد مقرر) ★ پرکاربرد
  • تا ۱ هفته قبل از شروع امتحانات، فقط یک درس نظری، با موافقت استاد درس و مدیر گروه
  • واحدهای باقیمانده نباید از ۱۲ واحد کمتر شود
  • حذف دروس پیش‌نیاز یا هم‌نیاز مجاز نیست
اگر حذف باعث افت واحدها به زیر سقف شود، آن نیمسال کامل در سنوات محسوب می‌شود اما در مشروطی/ممتازی اثر ندارد. شهریه‌ی درس حذف‌شده بازگشت داده نمی‌شود.
ماده ۱۳ حذف اضطراری (پس از مهلت مقرر) ★ پرکاربرد
  • فقط در صورت عدم استفاده از ماده‌ی ۱۲ و عدم شرکت در جلسه‌ی امتحان
  • دانشجو نباید در نیمسال آخر فارغ‌التحصیلی باشد و درس نباید پیش‌نیاز یا هم‌نیاز دروس جاری باشد
  • نیازمند تایید استاد درس و استاد راهنماست
  • مهلت درخواست: تا پایان وقت اداری فردای امتحان همان درس
  • حداکثر ۲ بار در طول کل دوران تحصیل قابل استفاده است
  • مشمول پرداخت هزینه است؛ حذف با پرداخت هزینه قطعی می‌شود
ماده ۱۴ حذف نیمسال تحصیلی ★ پرکاربرد
  • در شرایط خاص (ناتوانی در شرکت منظم در کلاس یا امتحانات)، حذف تمام دروس یک نیمسال پیش از شروع امتحانات ممکن است
  • درخواست باید حداقل ۲ هفته قبل از امتحانات از طریق سامانه ثبت شود
  • سقف استفاده: کاردانی/کارشناسی ناپیوسته ۱ نیمسال — کارشناسی پیوسته حداکثر ۲ نیمسال
  • این مدت، با احتساب در سنوات تحصیلی ثبت می‌شود و شهریه بازگشت داده نمی‌شود
ماده ۱۵ ارزیابی تحصیلی ★ پرکاربرد
  • نمره از ۰ تا ۲۰؛ حداقل نمره‌ی قبولی هر درس: ۱۰ — حداقل معدل قابل قبول نیمسال: ۱۲
  • محرومیت از تحصیل با مشروطی: کاردانی/کارشناسی ناپیوسته با ۲ نیمسال، کارشناسی پیوسته با ۳ نیمسال (متوالی یا متناوب)
  • امکان بی‌اثر کردن نمره‌ی حداکثر یک درس مردودی از معدل کل، با درخواست کتبی و پس از قبولی مجدد در همان درس (نمره‌ی مردودی در ریزنمرات باقی می‌ماند)
  • مهلت ثبت نهایی نمره برای مدرس: حداکثر ۱۰ روز پس از امتحان؛ حداقل ۴۸ ساعت برای اعتراض دانشجو پیش‌بینی می‌شود
  • نمره پس از قطعی شدن قابل تغییر نیست، مگر با فرم اصلاح نمره تا پایان حذف و اضافه‌ی نیمسال بعد
ماده ۱۶ مشروطی ★ پرکاربرد
  • معدل نیمسال کمتر از ۱۲ → دانشجو در آن نیمسال مشروط تلقی می‌شود
  • در نیمسال بعدی (به‌جز آخرین نیمسال) حداکثر ۱۴ واحد قابل انتخاب است
  • محرومیت از تحصیل: کاردانی/کارشناسی ناپیوسته با ۲ نیمسال مشروطی، کارشناسی پیوسته با ۳ نیمسال مشروطی
  • بازگشت پس از محرومیت فقط با درخواست به شورای بررسی موارد خاص دانشگاه و موافقت آن ممکن است
ماده ۱۷ مرخصی تحصیلی، انصراف، اخراج و ترک تحصیل ★ پرکاربرد
مرخصی با احتساب سنوات
  • کاردانی/کارشناسی ناپیوسته: حداکثر ۱ نیمسال — کارشناسی پیوسته: حداکثر ۲ نیمسال
مرخصی بدون احتساب سنوات
  • زایمان: ۱ نیمسال دوران بارداری + حداکثر ۴ نیمسال پس از زایمان (برای فرزند زیر ۲ سال)
  • پزشکی: حداکثر ۲ نیمسال، با تایید پزشک معتمد دانشگاه
  • سایر موارد موجه (مانند مأموریت همسر یا والدین): حداکثر ۲ نیمسال
انصراف از تحصیل
  • عدم انتخاب واحد در یک نیمسال، به‌منزله‌ی انصراف ضمنی است
  • درخواست انصراف باید در سامانه‌ی جامع آموزشی ثبت شود؛ تا ۲ ماه پس از درخواست، فقط یک‌بار قابل پس‌گیری است
  • اگر دانشجو بخواهد انصراف بلافاصله قطعی شود (بدون فرصت ۲ ماهه)، امکان بازگشت را از دست می‌دهد
تصمیم درباره‌ی بازگشت دانشجوی منصرف، فقط بر عهده‌ی شورای آموزشی دانشگاه است و به شرط باقی‌بودن در سنوات مجاز و امکان اتمام واحدهای باقیمانده بررسی می‌شود.
ماده ۱۸ تغییر رشته، انتقال و میهمان ★ پرکاربرد
شرایط تغییر رشته (فقط کاردانی ناپیوسته و کارشناسی پیوسته)
  • دایر بودن رشته یا گرایش مورد تقاضا در دانشگاه
  • موافقت گروه آموزشی مبدأ و مقصد و تایید شورای آموزشی
  • نمره‌ی کنکور دانشجو نباید کمتر از نمره‌ی آخرین فرد پذیرفته‌شده در آن رشته و سال باشد
  • امکان تکمیل رشته‌ی جدید در سنوات باقیمانده وجود داشته باشد
  • گذراندن حداقل ۱/۶ و حداکثر ۲/۳ واحدهای مقطع
  • در هر مقطع، فقط یک‌بار امکان تغییر رشته یا گرایش وجود دارد
تغییر رشته در کارشناسی ناپیوسته ممنوع است؛ فقط تغییر گرایش (با شرایط بالا) مجاز است. تغییر جهت از غیردولتی به دولتی، شهریه‌پرداز به رایگان، غیرحضوری به حضوری یا از پذیرش با سوابق به پذیرش با آزمون ممنوع است؛ اما جهت عکس آن مجاز است. میهمانی و انتقال بر اساس آیین‌نامه‌ی مصوب وزارت و با موافقت دانشگاه مبدأ و مقصد انجام می‌شود.
ماده ۱۹ معادل‌سازی واحدها ★ پرکاربرد
  • فقط در همان مقطع تحصیلی و پیش از دریافت مدرک (مانند دانشجویان انصرافی، اخراجی، تغییر رشته یا انتقالی) انجام می‌شود
  • گذشت بیش از ۵ سال از تاریخ گذراندن درس مانع معادل‌سازی است
  • سقف پذیرش واحدهای معادل‌سازی‌شده: حداکثر ۵۰٪ کل واحدهای مقطع
  • فقط دروسی با حداقل ۸۰٪ اشتراک محتوایی با درس مقصد قابل معادل‌سازی‌اند
  • فقط دروس با نمره‌ی بالای ۱۲ پذیرفته می‌شوند
  • به ازای هر ۲۰ واحد معادل‌سازی‌شده، ۱ نیمسال از سنوات مجاز کاسته می‌شود
  • معادل‌سازی فقط بین شیوه‌های آموزشی هم‌عرض (مثلاً حضوری با حضوری) مجاز است
ماده ۲۰ دوره‌ی تابستانه ★ پرکاربرد
  • حداکثر ۶ واحد در دوره‌ی تابستان قابل اخذ است؛ هر واحد معادل ۳ ساعت کلاس
  • دانشجویانی که سنوات مجازشان تمام شده اما با گذراندن واحد باقیمانده در تابستان (پیوسته به نیمسال آخر) فارغ‌التحصیل می‌شوند، نیازی به افزایش سنوات ندارند
ماده ۲۱ راهنمای (مشاور) آموزشی ★ پرکاربرد
  • هر دانشکده موظف است برای هر ورودی/رشته، یک عضو هیات علمی را به‌عنوان «راهنمای آموزشی» تعیین کند
  • راهنمای آموزشی، دانشجو را در انتخاب واحد، رعایت پیش‌نیاز، حذف و اضافه و مسائل مشابه تا زمان دانش‌آموختگی همراهی می‌کند
  • دانشجو موظف است در طول تحصیل به راهنمای خود مراجعه و نظرات آموزشی او را رعایت کند؛ در غیر این صورت مسئولیت پیامدهای آموزشی بر عهده‌ی خود دانشجوست
ماده ۲۲ دانش‌آموختگی ★ پرکاربرد
  • ملاک دانش‌آموختگی: گذراندن همه‌ی واحدهای مقطع و کسب معدل کل حداقل ۱۲
  • اگر معدل کل پس از اتمام واحدها زیر ۱۲ باشد، ۱ نیمسال فرصت اضافه (در سقف سنوات مجاز) داده می‌شود تا با اخذ مجدد حداکثر ۱۶ واحد از دروس با نمره‌ی بین ۱۰ تا ۱۲، معدل به ۱۲ برسد؛ در غیر این صورت دانشجو محروم از تحصیل می‌شود
  • دانشجوی منصرف یا اخراجی کارشناسی پیوسته که حداقل ۶۸ واحد قبولی (حداکثر ۱۰ واحد عمومی) با معدل ۱۲ یا بالاتر گذرانده باشد، می‌تواند مدرک کاردانی همان رشته را دریافت کند؛ در غیر این صورت فقط گواهی تعداد واحد گذرانده صادر می‌شود
در رشته‌های فنی-مهندسی، عنوان «مهندسی» از مدرک کاردانی بین‌مقطعی حذف می‌شود (به‌جز مواردی مانند مهندسی پزشکی که این کلمه جزو نام اصلی رشته است). برای مقطع کاردانی، دانشنامه صادر نمی‌شود.

سایر مواد

ماده ۱ هدف

هدف از این شیوه‌نامه، تعیین چارچوب قانونی برای اجرای هماهنگ و یکپارچه‌ی برنامه‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه، به‌منظور تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد، منطبق با نیازهای جامعه است.

ماده ۲ تعاریف
  • نیمسال تحصیلی: ۱۶ هفته آموزش + ۲ هفته امتحانات پایانی
  • دوره‌ی تابستانی: ۶ هفته آموزش + ۱ هفته امتحانات
  • مشروطی: کسب معدل کمتر از ۱۲ در یک نیمسال
  • مرخصی تحصیلی: عدم اشتغال موقت به تحصیل با درخواست دانشجو و احراز شرایط
  • انصراف از تحصیل: خودداری اختیاری دانشجو از ادامه‌ی تحصیل
  • گرایش تحصیلی: شعبه‌ای از یک رشته که اختلاف دروسش با رشته‌ی اصلی نباید بیش از ۷۰٪ کل واحدها باشد
  • کاردانی/کارشناسی پیوسته و ناپیوسته: کاردانی حداقل ۶۸ واحد؛ کارشناسی پیوسته حداقل ۱۳۰ واحد؛ کارشناسی ناپیوسته حداقل ۶۸ واحد
  • درس جبرانی: درسی برای رفع کمبود دانش یا مهارت دانشجو در آغاز مقطع
  • دوره‌ی کهاد: دوره‌ی فرعی و کوتاه‌مدت با ۱۸ تا ۲۴ واحد، هم‌زمان با رشته‌ی اصلی
  • شیوه‌های آموزشی: حضوری، غیرحضوری، نیمه‌حضوری و مجازی
ماده ۳ شرایط عمومی و اختصاصی
  • ورود به دانشگاه، از طریق قبولی در آزمون سراسری یا پذیرش بر اساس ضوابط مصوب وزارت است
  • تحصیل هم‌زمان به‌شیوه‌ی حضوری در دو مقطع کاردانی و کارشناسی ممنوع است (شیوه‌های غیرحضوری منتهی به مدرک، از این ممنوعیت مستثنا هستند)
  • دانشگاه فقط مجاز به اجرای رشته‌ها و برنامه‌های مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی و دارای مجوز شورای گسترش آموزش عالی است
  • پذیرش دانشجوی خارجی، اعزام/پذیرش دوره‌های مشترک بین‌المللی و انتقال دانشجوی ایرانی از خارج، طبق مقررات وزارت امکان‌پذیر است
ماده ۴ نظام آموزشی

آموزش در مقاطع کاردانی و کارشناسی (پیوسته و ناپیوسته) مبتنی بر نظام ترمی-واحدی و به زبان فارسی است.

گروه‌های زبان‌های خارجی می‌توانند دروس رشته را به زبان همان رشته ارائه کنند.
ماده ۵ برنامه‌ی آموزشی
  • دانشگاه موظف به اجرای برنامه‌های مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی است
  • گروه‌های آموزشی کارشناسی پیوسته موظف‌اند برنامه‌ها را طبق فرایند قانونی، به‌روز و بازنگری کنند
  • دانشگاه می‌تواند حداکثر ۳۰٪ واحدهای هر دوره (با اولویت دروس نظری پایه و عمومی) را به‌صورت ترکیبی (حضوری-مجازی) ارائه دهد
ماده ۲۳ تفسیر شیوه‌نامه‌ی اجرایی

تفسیر مواد این شیوه‌نامه بر عهده‌ی معاونت آموزشی وزارت است؛ مسئولیت حسن اجرا و پاسخگویی قانونی بر عهده‌ی دانشگاه، و نظارت بر اجرا و تفسیر مفاد آن بر عهده‌ی معاونت آموزشی وزارت است.

ماده ۲۴ تاریخ اجرای شیوه‌نامه

این شیوه‌نامه در یک مقدمه، ۲۴ ماده و ۳۶ تبصره، در تاریخ ۱۴۰۳/۰۳/۰۷ به تصویب شورای آموزشی دانشگاه رسیده و برای دانشجویان ورودی سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ و بعد از آن لازم‌الاجراست. تمام آیین‌نامه‌ها و بخش‌نامه‌های آموزشی قبلی برای این ورودی‌ها لغو و بلااثر است.